Uitgerekend nu ze mooi slank is, verschijnt ze als een dikke, blote vrouw op het toneel. Gehuld in een dikmaakpak wil Hanneke Groenteman nog een keer voelen hoe het is héél dik te zijn.

In het toneelstuk ‘Sexappeal’, dat zaterdag te zien is in Plaza Futura, speelt ze vooral zichzelf, vertelt ze aan de keukentafel in haar huis in Amsterdam. “Ik ben zo’n type dat altijd zegt dat ze niks kan, niks voorstelt, heel minderwaardig over zichzelf doet. Dat is precies mijn irritante kant.” Aanvankelijk zou het stuk, waarin zij samenspeelt met Marcel Musters en Beppe Costa, vooral gaan over dik zijn. Maar de slanke Groenteman, die drie jaar geleden 107 kilo woog en nu 64, vindt dat inmiddels een saai onderwerp. Een brainstormsessie op Schiermonnikoog mondde uit in een Idols-achtig stuk, waarin drie acteurs auditie doen voor de rol van hun leven.

Je debuteert als actrice. Toen je dik was, durfde je het toneel niet op.
“Geen haar op mijn hoofd die daar aan dacht! Zelfs in het televisieprogramma De Plantage, dat ik zeven jaar heb gepresenteerd, durfde ik niet over het podium te lopen. Ik verschool me achter een tafel. Ik durfde niet te bewegen. Niemand in de televisiewereld heeft ooit gezegd dat ik te dik was. Ik ben helemaal mijn eigen politburo. Gelukkig had ik een heel goede regisseur, Ellen Jens. ‘Han, ga eens een beetje zo zitten, dan zie je er leuker uit’. Goddelijk, zo’n positief mens.”

Waar schaamde jij je zo voor?
“Die schaamte van mij is bijna niet te ontrafelen. Die druipt als een olievlek door mijn bestaan heen. Ik vond mezelf gewoon lelijk. Ik ben klein, ik zag er uit als een soort Spongebob als ik over het podium zou lopen. Uiteindelijk ben ik om die reden ook met het programma gestopt. Ik werd letterlijk en figuurlijk verteerd door schaamte. Ik kon niet meer vernieuwen, deed steeds hetzelfde kunstje.”

Op je 66e heb je door een operatie je maag laten verkleinen en viel je 43 kilo af. Waarom toen pas?
“Een goede vriendin van mij ging dat doen. Het was alsof ik toen pas toestemming kreeg voor die operatie. Jarenlang speelde dat wel door mijn hoofd, maar ik hield mezelf tegen. Totaal verkrampt door gedachtes over schuld en boete. Zo van: Je hebt geen kanker, je bent gewoon veel te dik. Daar kun je zelf wat aan doen. En: Je bent toch gestoord als je jezelf in een gezond lichaam laat snijden! Mijn vriendin gaf mij groen licht. Zingend ben ik naar België gereden om daar de operatie te ondergaan. Ik was zo blij! Er kwam een oplossing, ik wist zeker dat ik zou afvallen. Veel vrienden waren bang dat er iets mis zou gaan, anderen waren fel tegen die ingreep. ‘Je bent goed zoals je bent, Han, voor ons hoeft het niet’. Maar ik had een ander criterium. Door die operatie is mijn maag verkleind en er is een darm omgelegd, zodat alles wat ik eet, direct naar mijn dikke darm gaat en eerder wordt afgevoerd. Het komt er op neer dat ik gewoon niet meer zoveel kan eten. Als ik een hap te veel neem, val ik flauw. In het begin heb ik dat vaak gehad. In je lichaam ontstaat een opstopping, een soort infarct, waardoor je een wegtrekker krijgt. Inmiddels voel ik aan hoeveel ik kan eten.”

Je gruwde van je eigen lichaam: waarom stopte je niet gewoon met snoepen?
” Die aversie neemt de trek niet weg, de eetlust wint. Ik heb eindeloos veel diëten geprobeerd, maar steeds ging het mis. Maandenlang op sap geleefd, dan viel ik 20 kilo af, maar dan raakte mijn hele verbranding in de war. Voor ik het wist, kwam ik weer aan. Iedere keer als een dieet was mislukt, schaamde ik mij weer. Dat was heel deprimerend, ik werd er heel ongelukkig van. Ik heb grote bewondering voor mensen die, gestuurd door een enorme wilskracht, lijnen en blijvend afvallen. Ik kon dat niet.”

Groenteman, die deze zomer 70 wordt, is geen breiende oppasoma die verder niets aan haar hoofd heeft. Haar agenda zit écht vol. Ze acteert, schrijft een boek, is bezig met opnames voor het televisieprogramma Sterren op het doek van omroep Max en ze geeft interviewtraining.

Wel moet ze zichzelf soms flink toespreken dat ze geen 50 meer is. “Als ik Matthijs van Nieuwkerk zie bij De Wereld Draait Door dan denk ik: ‘Wauw, dat wil ik ook!’ Maar dat kan ik niet meer, ik heb die uitstraling niet en bovendien ben ik daar te traag voor.”

Sterren op het doek, waarin Groenteman bekende Nederlanders interviewt terwijl drie schilders hen portretteren, past nu beter bij haar. Ze is, nadat ze 43 kilo was afgevallen, zelf naar de omroep gestapt met de mededeling dat ze een boekenprogramma voor ouderen wilde maken. Aanvankelijk werd ze afgeserveerd met ‘Jij bent zo grachtengordel, te elitair’, maar toch kreeg ze haar kunstprogramma. “Dat had ik niet gedurfd toen ik dik was. Dat zelfvertrouwen had ik niet.”

Durft de slanke Hanneke alles?
“Nee. Ik heb veel dingen overwonnen, maar ik kan niet alles afschuiven op mijn uiterlijk. Het is ook lekker makkelijk je te verschuilen achter dik zijn. De schaamte is hanteerbaar geworden, maar zit nog steeds in mij. Soms schaam ik mij omdat ik oud word of omdat ik te druk ben geweest op een feestje. Of omdat ik iets verkeerds heb gezegd tegen mijn zoon. Ik ben veel afgevallen, maar ik ben wel mezelf gebleven. Toch voel ik mij gelukkiger. Als ik door de stad fiets, schrik ik niet meer als ik mezelf in een etalageruit zie.”

‘ Hanneke Groenteman: ‘Ik zag er uit als ‘n soort Spongebob’ ‘, ED.nl 9 april 2009